เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล เมื่อการตีความใหม่กลับไม่ทำให้อิน

มีอยู่สองสามช่วงระหว่างดู เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล ที่ผมวูบหลับไปเฉย ๆ แล้วต้องรีบดึงตัวเองกลับมาดูต่อ อาการนั้นไม่ได้มาจากความเหนื่อยหรือความเพลีย แต่เกิดขึ้นในฉากที่ผมรู้สึกว่าไม่จำเป็นและไม่ดึงความสนใจมากพอจะพาเรื่องเดินต่อ สำหรับละครเวทีโปรดักชันขนาดใหญ่ ความคาดหวังย่อมสูงตามไปด้วย โดยเฉพาะเมื่อราคาบัตรไม่ได้อยู่ในระดับที่คนดูจะเดินเข้าโรงแบบไม่คิดอะไร

ช่วงที่ผมหลุดออกจากเรื่องไม่ได้เกิดตอนเวทีเงียบหรือไม่มีอะไรให้ดูเลย ตรงกันข้าม เพลงยังมา ฉากยังเปลี่ยน นักแสดงยังมีพลัง เสียงหัวเราะของคนดูรอบข้างยังเกิดขึ้น และหลายช่วงผมเองก็สนุกกับมันจริง ๆ เพราะฉะนั้นการวูบหลับสองสามครั้งไม่ได้ทำให้ผมกลับบ้านแล้วสรุปว่า เมืองมารยา เป็นละครน่าเบื่อ สิ่งที่ค้างอยู่มากกว่าคือ ทำไมงานที่มีทั้งนักแสดงเก่ง เพลง ฉากใหญ่ ตัวละครที่เรารู้จัก และพล็อตซึ่งแทบไม่มีช่วงว่าง กลับปล่อยให้ความสนใจของคนดูหลุดออกจากชีวิตของตัวละครได้เป็นระยะ

คำตอบที่ผมได้หลังคิดทบทวนอยู่พักหนึ่งคือ ผมรู้ว่าเรื่องกำลังเกิดอะไรขึ้น แต่ไม่ได้รู้สึกอยากรู้มากพอว่าอะไรจะเกิดขึ้นกับคนเหล่านี้ต่อไป และตรงนี้เป็นคนละเรื่องกับความสนุก

เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล เปิดแสดงที่เมืองไทยรัชดาลัย เธียเตอร์ ระหว่างวันที่ 17 สิงหาคมถึง 27 กันยายน 2569 โดยหยิบ มารยาริษยา และ เมืองมายา มาเป็นสารตั้งต้น แล้วประกอบขึ้นเป็นเรื่องใหม่ มีเพียงดาวกับดีนี่เป็นคู่ขับเคี่ยวหลัก ขณะที่โอมยังอยู่ตรงกลางของสงครามทั้งเรื่องงานและความรัก (scenario.co.th) นี่เป็นวัตถุดิบที่แข็งแรงมาก เพราะคนดูจำนวนหนึ่งไม่ได้เดินเข้าโรงละครโดยไม่รู้จักใคร เรามีความทรงจำต่อ​ เพียงดาว ดีนี่ ป้ากบ โอม และโลกของละครเหล่านี้มาก่อนแล้ว บางคนจำเวอร์ชันแรก บางคนโตมากับเวอร์ชันหลัง บางคนอาจไม่เคยดูเต็มเรื่องแต่รู้จักฉากและคาแรกเตอร์จากคลิปที่หมุนเวียนอยู่ในวัฒนธรรมป๊อปมาหลายปี

การหยิบเรื่องเหล่านี้กลับมาในปี 2569 จึงมีทุนบางอย่างที่ละครใหม่ทั่วไปไม่มี คือ ผู้ชมเข้ามาพร้อมความทรงจำ แต่ทุนชนิดเดียวกันก็สร้างภาระขึ้นมาด้วย เพราะเมื่อเรียกสิ่งนี้ว่า “การตีความใหม่” สิ่งที่ผมคาดหวังไม่ใช่แค่การได้เห็นเพียงดาวมีโทรศัพท์รุ่นใหม่ ดารามีโซเชียล มีคู่จิ้น มีแฟนด้อม หรือมีซาแซงเข้ามาอยู่ในโลกเดียวกัน ผมคาดหวังว่าจะได้เห็นสิ่งที่ละครโทรทัศน์เมื่อหลายสิบปีก่อนยังไม่ได้พาเราเข้าไปเห็น

เวลาที่ผ่านไปควรทำให้เรากลับมามองคนเดิมด้วยสายตาที่เปลี่ยนไปได้ เพียงดาวที่เมื่อก่อนคนดูอาจเรียกง่าย ๆ ว่า “ขาวีน” วันนี้เรามองเธออย่างไร เมื่อสังคมพูดเรื่องมาตรฐานการทำงาน อำนาจในที่ทำงาน อายุของผู้หญิง และการลงโทษผู้หญิงที่มีบุคลิกแข็งมากขึ้นกว่าเดิม ดีนี่ที่เคยเป็นตัวร้ายผู้ทะเยอทะยาน ถ้ากลับมาในปี 2569 เราจะเข้าใจกลไกที่ผลิตผู้หญิงแบบดีนี่ได้ลึกขึ้นหรือไม่ และการแข่งขันระหว่างผู้หญิงสองคนนี้ยังควรถูกมองเป็นเพียงเรื่องริษยา หรือเราควรถามไปถึงอุตสาหกรรมที่จัดพื้นที่ให้ผู้หญิงแต่ละวัยอย่างจำกัด จนความสำเร็จของคนหนึ่งมักถูกวางให้หมายถึงการหายไปของอีกคน พื้นที่เหล่านี้มีอยู่เต็มเรื่อง แต่สำหรับผม เมืองมารยา เลือกเพิ่มเรื่องมากกว่า ขุดคน

เพียงดาวไม่ได้วีนเพราะอยากวีน

ใน มารยาริษยา เวอร์ชันปี 2555 เรื่องย่อระบุเพียงดาวไว้ค่อนข้างชัดว่าเป็นซูเปอร์โมเดลที่จริงจังกับงาน รับผิดชอบ ตรงต่อเวลา และไม่พอใจเมื่อคนร่วมงานไม่เป๊ะ จนคนในวงการเรียกเธอว่าขาวีนหรือจอมเหวี่ยง รายละเอียดนี้สำคัญกว่าที่ดูเหมือน เพราะมันทำให้เพียงดาวไม่ได้วีนโดยไม่มีเหตุ เธอมีมาตรฐานการทำงานสูง รู้ว่าตัวเองทำงานดี และคาดหวังให้คนรอบตัวอยู่ในมาตรฐานเดียวกัน ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่เธอไม่มีเหตุผล แต่อยู่ที่ความเป็นมืออาชีพสามารถกลายเป็นอำนาจที่กดทับคนอื่น

ตัวละครแบบนี้มีพื้นที่ให้วิจารณ์ได้พร้อมกันหลายด้าน เราไม่จำเป็นต้องเลือกว่าจะเข้าข้างเพียงดาวหรือเกลียดเธอ เราอาจเห็นได้พร้อมกันว่าผู้หญิงที่ทำงานเก่งและพูดตรงมีโอกาสโดนตีตราแรงกว่าผู้ชายในตำแหน่งเดียวกัน ขณะเดียวกันก็ไม่จำเป็นต้องใช้ข้อเท็จจริงนั้นเป็นข้อแก้ตัวให้พฤติกรรมที่ทำร้ายคนทำงานคนอื่น ถ้า เมืองมารยา ขุดเพียงดาวจากจุดนี้ลงไป ผมคิดว่าเธอจะเป็นตัวละครร่วมสมัยมากโดยแทบไม่ต้องเติมอะไรเลย

แต่เรื่องเลือกเส้นทางอีกแบบ เพียงดาวในเวอร์ชันนี้ไม่ได้มีเพียงงาน ความรักกับโอม และความขัดแย้งกับดีนี่ เธอถูกเพิ่มสถานะความเป็นแม่เข้าไปด้วย โดย “แดน” ซึ่งใน เมืองมายา เดิมเป็นน้องชาย ถูกปรับมาเป็นลูกชายของเพียงดาว ส่วนแดนเองก็เป็นศิลปิน มีคนรัก และมีจูเนียร์เป็นคู่จิ้น ในทาง adaptation การเปลี่ยนแบบนี้ทำได้ ไม่มีเหตุผลว่าทำไมเพียงดาวจะมีลูกไม่ได้ และไม่มีข้อบังคับว่าตัวละครจากต้นฉบับต้องรักษาสถานะทางเครือญาติเดิมทุกอย่าง แต่คำถามอยู่ที่ว่า การเปลี่ยนนี้ทำให้เพียงดาวมีความลึกขึ้นตรงไหน

สำหรับผม มันกลับเป็นหนึ่งในการเพิ่มที่สร้างภาระให้บทมากที่สุด ทันทีที่เพียงดาวมีลูกโตจนมีโลกของตัวเอง ละครต้องเปิดพื้นที่อีกชุดขึ้นมา เราต้องรู้จักแดน รู้จักความรักของแดน รู้จักโลกของคู่จิ้น รู้จักจูเนียร์ รู้จักคนรอบตัวของคนรุ่นลูก และต้องรับเรื่องของแฟนคลับกับวัฒนธรรมศิลปินรุ่นใหม่เข้ามาเพิ่มเติม เส้นเหล่านี้ไม่ได้ไร้ความสนุก บางช่วงน่ารักด้วยซ้ำ แต่ความสนุกของเส้นเรื่องหนึ่งกับความจำเป็นของมันต่อแกนเรื่องเป็นคนละคำถาม

ถ้าตัดการมีลูกของเพียงดาวออก แล้วความสัมพันธ์ระหว่างเพียงดาวกับดีนี่แทบไม่เสียอะไรไป นั่นหมายความว่าสิ่งที่เพิ่มเข้ามาไม่ได้ทำหน้าที่หนักพอเมื่อเทียบกับเวลาบนเวทีที่ต้องใช้กับมัน ผมจึงอดคิดไม่ได้ว่าเวลาเหล่านั้นอาจมีประโยชน์กว่าถ้ากลับไปอยู่กับผู้หญิงสองคนที่เรื่องประกาศมาตั้งแต่ต้นว่าเป็นหัวใจของสงครามนี้

ดีนี่มองเพียงดาวอย่างไรกันแน่ เธอเกลียดเพียงดาว หรืออยากเป็นเพียงดาว เธออยากโค่นผู้หญิงคนนี้ หรือแท้จริงแล้วอยากได้รับการยอมรับจากผู้หญิงที่เคยเป็นภาพของความสำเร็จในสายตาเธอ เพียงดาวเองเห็นอะไรในดีนี่ นอกจากคู่แข่งรุ่นใหม่ที่กำลังมาแย่งงานและคนรัก เธอเห็นความทะเยอทะยานที่ตัวเองเคยมีหรือไม่ เห็นตัวเองในวัยที่ยังต้องปีนขึ้นมาจากข้างล่างหรือเปล่า หรือความเกลียดดีนี่ส่วนหนึ่งเกิดจากการที่ดีนี่เตือนให้รู้ว่าอุตสาหกรรมนี้กำลังเตรียมคนอีกคนมาแทนที่เธออยู่เสมอ ความสัมพันธ์แบบนี้ไม่ต้องการพล็อตเพิ่มมากนัก แต่ต้องการเวลา และละครเวทีเรื่องนี้กลับมีเวลาสำหรับมันน้อยกว่าที่ผมคาดหวัง

ความร่วมสมัยไม่ใช่การใส่ของร่วมสมัยเข้าไป

เส้นของแดนกับจูเนียร์ยังเผยให้เห็นปัญหาอีกอย่างของการอัปเดตเรื่องเก่าให้มาอยู่ในปัจจุบัน การมีคู่จิ้น การเป็นศิลปินในยุคแฟนด้อม หรือการมี social media อยู่ในเรื่อง ทำให้เรารู้ว่าเหตุการณ์เกิดในโลกปัจจุบันแน่นอน รีวิวอีกชิ้นหนึ่งของงานก็ระบุชัดว่าเรื่องขยายโลกวงการบันเทิงไปถึงโซเชียล อินฟลูเอนเซอร์ สายวาย และความเป็นคู่จิ้นของแดนกับจูเนียร์

แต่เครื่องหมายของยุคไม่ได้มีความหมายเพียงเพราะมันใหม่ วัฒนธรรมคู่จิ้นน่าสนใจมากในฐานะระบบเศรษฐกิจ เพราะมันไม่ได้เกี่ยวกับความรักของคนสองคนเท่านั้น แต่เกี่ยวกับการขาย intimacy การจัดการภาพลักษณ์ สัญญา งานอีเวนต์ ฐานแฟนคลับ และเส้นแบ่งระหว่างชีวิตส่วนตัวกับสินค้าที่อุตสาหกรรมผลิตออกมาขาย ถ้า เมืองมารยา อยากใช้คู่จิ้นเพื่อพูดถึงวงการบันเทิงปี 2569 มันไปได้ไกลกว่าการมีความสัมพันธ์ของคนรุ่นลูกมาก

เพียงดาวในฐานะคนที่โตมากับระบบดาราอีกยุคควรมีปฏิกิริยาอย่างไร เมื่อความสัมพันธ์ของลูกสามารถกลายเป็นสินค้าได้ คนเป็นแม่จะปกป้องลูก หรือในฐานะคนวงการจะเข้าใจว่ามันคือเกมที่ต้องเล่น แล้วถ้าชื่อเสียงเคยสร้างความสูญเสียในครอบครัว ความปรารถนาที่จะดังต่อไปควรสร้างความขัดแย้งแบบไหนในบ้านนี้ ตรงนี้มีทั้งเรื่องอำนาจ เงิน ความเป็นส่วนตัว และความสัมพันธ์ระหว่างศิลปินกับผู้ชมให้เปิดออกได้มาก

แต่เมื่อองค์ประกอบร่วมสมัยเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นเส้นย่อยมากกว่าการเปลี่ยนแกนของตัวละคร มันจึงให้ความรู้สึกเหมือนโลกเก่าถูกติดอุปกรณ์ของโลกใหม่เข้าไป มากกว่าจะเป็นคนเก่าที่ต้องใช้ชีวิตภายใต้กติกาใหม่จริง ๆ การทำเรื่องเก่าให้ร่วมสมัยจึงไม่ควรหยุดอยู่ที่การอัปเดตสิ่งแวดล้อม สิ่งที่ควรอัปเดตมากกว่าคือวิธีที่เรามองมนุษย์ในเรื่อง

มีอดีต ไม่ได้แปลว่ามีปม

ดีนี่เป็นตัวละครที่เห็นช่องว่างระหว่างสิ่งที่บทต้องการให้เราเชื่อ กับสิ่งที่เกิดขึ้นบนเวทีชัดที่สุด โดยเฉพาะฉากวัยเด็กที่ละครพยายามวางให้เป็นต้นตอของความรู้สึกบางอย่างต่อเพียงดาว

ในฉากนั้น ดีนี่เด็กเข้ามาทำงานแต่ยังทำไม่ได้ บทท่องผิด ทำงานสะดุด และถึงขั้นโยนสินค้าของลูกค้าตกลงพื้น ถ้ามองจากสถานการณ์การทำงานจริง การเปลี่ยนเด็กออกจากงานไม่ใช่การกระทำที่ผิดปกติหรือโหดร้ายอย่างไร้เหตุผล เพราะเมื่อคนหนึ่งยังไม่สามารถทำหน้าที่ได้ งานทั้งกองต้องหยุดรอ คนอื่นเสียเวลา และลูกค้าก็รับผลกระทบไปด้วย เพียงดาวอาจพูดแรงหรือใช้อำนาจในแบบที่ไม่น่ารักได้ แต่ตัวเหตุการณ์เองยังไม่หนักพอจะอธิบายว่าทำไมเด็กคนหนึ่งจึงควรเติบโตขึ้นมาพร้อมความแค้นที่ต้องการโค่นผู้หญิงคนนี้ให้ได้

ตรงนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าบทกำลัง “กำหนด” ให้ฉากเป็นบาดแผล มากกว่าจะทำให้เราเห็นว่าบาดแผลนั้นก่อตัวขึ้นอย่างไร

ถ้าต้องการให้เหตุการณ์นี้เป็นรากของดีนี่จริง สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือการทำให้มันไม่ใช่เพียงเหตุการณ์ครั้งเดียว แต่เป็นประสบการณ์ที่ถูกตอกย้ำ อาจเห็นเพียงดาวกดเด็กคนนี้ซ้ำหลายครั้ง ใช้คำพูดบางอย่างจนดีนี่เริ่มผูกคุณค่าของตัวเองเข้ากับความสำเร็จ หรือเห็นแม่ของดีนี่กลับบ้านไปเคี่ยวเข็ญลูกต่อ แทนที่จะช่วยให้เด็กเข้าใจว่าการทำงานพลาดเป็นเรื่องที่แก้ไขได้

ถ้าแม่พูดซ้ำ ๆ ว่า “ทำไมถึงทำให้แม่ขายหน้า” “ถ้าเก่งกว่านี้เขาคงไม่ไล่ออก” หรือค่อย ๆ ปลูกความเชื่อว่า การถูกเพียงดาวปฏิเสธหมายถึงดีนี่ไม่มีค่า เหตุการณ์เดียวกันจะเปลี่ยนน้ำหนักไปทันที เพราะสิ่งที่ทำร้ายเด็กอาจไม่ใช่แค่เพียงดาว แต่คือระบบความคิดที่ผู้ใหญ่รอบตัวช่วยกันสร้างขึ้นหลังจากวันนั้น

เมื่อนั้นความแค้นของดีนี่ตอนโตจะไม่ได้เกิดจากตรรกะง่าย ๆ ว่า “เคยถูกเพียงดาวทำร้ายตอนเด็กจึงอยากเอาคืน” แต่เกิดจากการที่ชื่อของเพียงดาวถูกผูกเข้ากับความอับอาย ความล้มเหลว และคุณค่าของตัวเองมานานหลายปี พอวันหนึ่งดีนี่กลับเข้ามาอยู่ในวงการและมีโอกาสขึ้นไปยืนในตำแหน่งเดียวกับคนที่เคยทำให้เธอรู้สึกด้อยกว่า ความต้องการจะโค่นเพียงดาวก็จะมีน้ำหนักมากกว่าเรื่องริษยาหรือความทะเยอทะยานธรรมดา ซึ่งถ้าเขียนบทแบบนี้ เพียงดาวไม่จำเป็นต้องถูกทำให้กลายเป็นผู้ร้ายเต็มตัวด้วยซ้ำ เธออาจเป็นเพียงคนทำงานที่มาตรฐานสูง พูดแรง และตัดสินใจถูกต้องในเชิงงาน แต่ผลของคำพูดนั้นไปตกอยู่กับเด็กคนหนึ่งซึ่งมีแม่และสภาพแวดล้อมที่แปลความเหตุการณ์นั้นให้กลายเป็นบาดแผลอีกแบบหนึ่ง

ตรงนี้จะทำให้ความขัดแย้งของเพียงดาวกับดีนี่ซับซ้อนขึ้นมาก เพราะความแค้นของดีนี่อาจจริงสำหรับเธอ ขณะเดียวกันเพียงดาวก็อาจไม่ได้ทำผิดร้ายแรงอย่างที่ดีนี่จำ ความจริงสองชุดจึงสามารถอยู่ร่วมกันได้ และคนดูก็ต้องตัดสินเองว่าเหตุการณ์เดียวกันสามารถถูกคนสองคนจดจำต่างกันได้แค่ไหน

แต่ในเวอร์ชันที่เห็นบนเวที ละครข้ามกระบวนการตรงกลางนี้ไปค่อนข้างเร็ว เหตุการณ์วัยเด็กจึงถูกใช้อธิบายดีนี่มากกว่าจะสร้างดีนี่ให้เราเห็นต่อหน้า เรารู้ว่าบทอยากให้มันเป็นปม แต่ยังไม่รู้สึกว่าปมนั้นหนักพอจะพาผู้หญิงคนหนึ่งกลับมาใช้ชีวิตทั้งชีวิตเพื่อเอาชนะเพียงดาว

ถ้าฉากนั้นถูกขยี้ผ่านเวลาอีกเพียงเล็กน้อย ทั้งจากเพียงดาว แม่ และวิธีที่ดีนี่ค่อย ๆ เรียนรู้จะวัดคุณค่าตัวเองกับสายตาของคนอื่น ความแค้นในวัยผู้ใหญ่คงไม่ต้องถูกอธิบายมากเลย เพราะคนดูจะเห็นมาตั้งแต่เด็กแล้วว่ามันเริ่มโตขึ้นตรงไหน

เมื่อป้ากบกลายเป็นแม่ ความสัมพันธ์ทั้งระบบก็ต้องเปลี่ยน

การรื้อความสัมพันธ์ของดีนี่กับแม่ทำให้ปัญหานี้ยิ่งชัด ใน มารยาริษยา เวอร์ชันปี 2555 ป้ากบเป็นช่างแต่งหน้าที่ไม่ถูกกับเพียงดาว เมื่อพบดีนี่ก็เอ็นดูและคิดจะผลักดันให้เป็นคู่แข่งของเพียงดาว ความสัมพันธ์นี้มีแรงเพราะคนสองคนเลือกกัน ป้ากบเลือกดีนี่ด้วยเหตุผลของตัวเอง ดีนี่รับความช่วยเหลือและสามารถใช้ความสัมพันธ์นั้นเป็นบันไดได้ ความเอ็นดู ผลประโยชน์ ความแค้นต่อเพียงดาว และการทรยศสามารถอยู่ในความสัมพันธ์เดียวกันโดยไม่ขัดกัน

เวอร์ชันเวทีปรับแม่ของดีนี่ให้มีสีสันและพลังบางอย่างใกล้กับฟังก์ชันที่ป้ากบเคยมีในต้นฉบับโดยครั้งนี้เติมความสนุกของป้ากบจาก มารยาริษยา เข้าไปด้วย นี่เป็นการดัดแปลงที่ทำได้เช่นกัน แต่แม่กับคนในวงการที่เลือกช่วยเด็กคนหนึ่งไม่ใช่ความสัมพันธ์ชนิดเดียวกัน

แม่ไม่ได้เริ่มรักลูกในวันที่เห็นว่าลูกมีประโยชน์ แม่กับลูกมีประวัติร่วมกันก่อนลูกจะโตพอเลือกเส้นทางชีวิตเสียอีก ดังนั้นเมื่อดีนี่พูดหรือปฏิบัติต่อแม่อย่างรุนแรง สิ่งที่ผมต้องการไม่ใช่เหตุการณ์เพิ่มเพื่อพิสูจน์ว่าดีนี่ร้าย ผมต้องการรู้ว่าความสัมพันธ์นี้เดินมาถึงตรงนี้ได้อย่างไร เธอเคยต้องการอะไรจากแม่ แม่เคยให้หรือไม่ให้สิ่งนั้นอย่างไร แม่รักลูก หรือรักความสำเร็จที่ตัวเองสามารถสร้างผ่านลูก ดันลูกเพราะอยากให้ลูกมีชีวิตที่ดี หรือเพราะความสำเร็จของลูกชดเชยสิ่งที่แม่เองไม่มี

คำถามเหล่านี้จะทำให้การเปลี่ยนป้ากบมาเป็นแม่มีความหมาย ถ้าไม่เช่นนั้น สิ่งที่เหลือจะคล้ายการนำพลังของตัวละครเดิมมาสวมสถานะใหม่ โดยไม่ได้สร้างโครงสร้างทางอารมณ์ใหม่ให้สมกับความสัมพันธ์ที่เปลี่ยนไป

เพียงดาวถูกทำให้แก่ก่อนเวลา

แล้วมีอีกเรื่องที่ผมรู้สึกมากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อการแสดงเข้าใกล้ตอนจบ เพียงดาวดูแก่ขึ้น ไม่ใช่อายุของแพท สุธาสินี และไม่เกี่ยวกับความเหมาะสมที่ผู้หญิงวัยไหนจะเล่นบทอะไร ผมหมายถึงวิธีที่เรื่องค่อย ๆ จัดวางสถานะของเพียงดาวให้กลายเป็น “คนรุ่นก่อน”

ช่วงต้น เธอยังอยู่กลางสนาม มีอำนาจ มีความรัก มีความหึง มีความต้องการ มี ego และยังต้องการชัยชนะ เธอยังเป็นผู้หญิงที่กำลังใช้ชีวิต ไม่ใช่คนที่ยืนอยู่ปลายทางแล้วมองย้อนกลับมา แต่พอเรื่องเดินไป เธอกลับค่อย ๆ ถูกพาไปอยู่ในบทของคนที่ผ่านโลกมามาก เข้าใจชีวิตมากขึ้น ยอมรับคนรุ่นใหม่ เรียนรู้การปล่อย และจัดการสิ่งที่ค้างอยู่กับตัวเอง

การเติบโตของตัวละครไม่ใช่ปัญหา สิ่งที่ทำให้ผมติดคือ ภาษาของการเติบโตที่เรื่องเลือกใช้ทำให้เพียงดาวมีบรรยากาศคล้ายคนกำลังเข้าสู่วัยเกษียณ มากกว่าผู้หญิงวัยทำงานที่เพิ่งเข้าใจบางอย่างเกี่ยวกับตัวเอง การทำให้เธอมีลูกชายโตเต็มวัยซึ่งมีโลกของคนรุ่นใหม่เป็นของตัวเองยิ่งเร่งภาพนี้ขึ้นไปอีก ทันทีที่เพียงดาวต้องยืนท่ามกลางลูก คู่ของลูก คู่จิ้นของลูก และปัญหาของคนรุ่นถัดไป ตำแหน่งของเธอในเรื่องเปลี่ยนจากผู้หญิงที่ยังอยู่กลางอุตสาหกรรม ไปเป็นตัวแทนของคนรุ่นก่อนอย่างรวดเร็ว

น่าเสียดาย เพราะเพียงดาวน่าจะเป็นตัวละครที่ใช้พูดเรื่องอายุของผู้หญิงในวงการบันเทิงได้คมมาก ตลาดบันเทิงไม่เคยมองอายุของผู้หญิงอย่างเป็นกลาง อายุสัมพันธ์กับประเภทของบท ค่าตัว ภาพลักษณ์ ความปรารถนาทางเพศที่สังคมอนุญาต และช่วงเวลาที่ผู้หญิงยังได้รับสิทธิ์ให้ยืนอยู่กลางภาพ ในทางกลับกัน ผู้ชายอายุมากขึ้นยังสามารถเป็นพระเอก เป็นผู้บริหาร เป็นคนรัก หรือเป็นคนที่มีความทะเยอทะยานต่อได้โดยไม่ต้องอธิบายว่าทำไมยังไม่วางมือ

เพียงดาวจึงมีศักยภาพจะเป็นตัวละครที่ต่อต้านตรรกะนี้ ผู้หญิงมีประสบการณ์มากขึ้นไม่ได้หมายความว่าความต้องการของเธอควรลดลง การเข้าใจชีวิตไม่จำเป็นต้องแปลว่าต้องถอยออกจากชีวิต แต่ช่วงท้ายของ เมืองมารยา สำหรับผมกลับเข้าใกล้ภาพของผู้หญิงที่เติบโตด้วยการรู้จักปล่อย มากกว่าผู้หญิงที่เติบโตแล้วเรียนรู้ว่าจะอยู่กับอำนาจและความต้องการของตัวเองอย่างไร ตรงนี้ทำให้ประเด็นเรื่อง ageism ที่เรื่องมีวัตถุดิบอยู่เต็มมือเสียความคมไปอย่างน่าเสียดาย

Adaptation ไม่จำเป็นต้องเหมือนเดิม แต่ต้องรู้ว่าอะไรห้ามหาย

ผมไม่คิดว่า adaptation ที่ดีต้องรักษาเหตุการณ์เดิม ถ้าต้องการดู มารยาริษยา แบบเดิม เราก็กลับไปดูละครโทรทัศน์เดิมได้ การมีเวอร์ชันใหม่มีเหตุผลเพราะมันมีสิทธิ์รื้อ เปลี่ยน รวม และโต้เถียงกับต้นฉบับ แดนจะเปลี่ยนจากน้องเป็นลูกได้ แม่ดีนี่จะรับพลังจากป้ากบเข้ามาก็ได้ ดีนี่จะมีวัยเด็กแบบใหม่ได้ เพียงดาวจะมีประวัติชีวิตที่ไม่เคยมีในต้นฉบับก็ได้

แต่ทุกครั้งที่เปลี่ยนสถานะของตัวละคร เราต้องสร้างเหตุผลของคนใหม่ขึ้นมารองรับ สิ่งที่ผมคิดว่าควรรักษาไว้จึงไม่ใช่ plot แต่คือ dramatic DNA คนคนนี้ต้องการอะไร เขากลัวอะไร เวลาอยู่กับคนอีกคน เขามีอำนาจเหนือกว่าหรือต่ำกว่าอย่างไร อะไรทำให้เขาตัดสินใจแบบนี้แทนที่จะทำอีกแบบ และเมื่อเรื่องผ่านไป เขาเปลี่ยนเพราะสิ่งที่เกิดขึ้นจริง หรือเพราะบทต้องการให้เขาไปถึงฉากถัดไป

ถ้าแกนเหล่านี้ยังอยู่ ตัวละครสามารถเปลี่ยนชีวิตได้แทบทั้งหมดโดยไม่สูญเสียความเป็นคน แต่ถ้าแกนหาย ต่อให้ยังใช้ชื่อเดิม ใส่ฉากที่คนจำได้ และเก็บท่าทางบางอย่างจากต้นฉบับเอาไว้ เราก็อาจเหลือเพียงภาพจำ นี่เป็นเหตุผลที่หลายช่วงของ เมืองมารยา ทำให้ผมนึกถึง parody หรือ pastiche มากกว่า adaptation ที่ลงลึก

ไม่ได้หมายความว่าละครตั้งใจล้อเลียนต้นฉบับทั้งเรื่อง ความรู้สึกนั้นมาจากวิธีที่ความทรงจำของคนดูถูกเรียกมาใช้งาน เราจำดีนี่ได้ จำเพียงดาวได้ รอฉากตบ รอความวีน รอว่าใครจากเรื่องไหนจะถูกเปลี่ยนเป็นใคร ความสนุกเกิดขึ้นทันทีเมื่อเรา recognize สิ่งเหล่านี้ และผมก็สนุกกับมัน แต่การจำได้กับการเชื่อเป็นคนละอย่างกัน เราสามารถหัวเราะเพราะรู้ว่าฉากนี้กำลังเล่นกับอะไร ขณะเดียวกันก็ไม่จำเป็นต้องรู้สึกว่าคนตรงหน้ากำลังมีชีวิตอยู่จริง นั่นเป็นเหตุผลที่ฉากซึ่งเล่นใหญ่หลายฉากทำงานดีในฐานะ entertainment แต่ฉากที่ต้องการให้เราเจ็บกลับไปไม่ถึงผมเท่าที่ควร

เพลงเพราะ แต่บางเพลงยังหยุดอยู่ที่การบอกความรู้สึก

ละครเรื่องนี้มีผู้เขียนบทสามคน คือ พิมพ์มาดา พัฒนอลงกรณ์ เชษฐ์ สงวนงาม และปณิธาน จันทร์สว่างสกุล ส่วนคำร้องเป็นงานของติณณภพ แก้วโกมินทร์ ภคภพ เพ็งสุวรรณ และชนกนันท์ ไชยรักษ์ โดยติณณภพรับหน้าที่ประพันธ์และเรียบเรียงดนตรีด้วย ผมไม่รู้กระบวนการทำงานภายในว่าใครรับผิดชอบฉากหรือเพลงไหน จึงไม่มีเหตุผลจะผูกปัญหาเข้ากับคนใดคนหนึ่ง สิ่งที่พูดได้คือ ผลลัพธ์บนเวที

หลายเพลงฟังดี นักแสดงร้องได้ และบางช่วงเพลงช่วยยกระดับพลังของฉากได้ชัด แต่คำถามที่ผมใช้กับเพลงในละครเพลงยังเหมือนเดิม คือ หลังเพลงจบ ตัวละครเปลี่ยนไปตรงไหน เพลงละครเวทีไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนพล็อตทุกครั้ง แต่ควรทำบางอย่างที่บทพูดธรรมดาทำไม่ได้ มันอาจทำให้ตัวละครยอมรับสิ่งที่ไม่เคยยอมรับ อาจทำให้เราเห็นคำโกหกที่เขากำลังบอกตัวเอง อาจทำให้ความสัมพันธ์ขยับจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง หรืออย่างน้อยทำให้คนดูรู้จักด้านของตัวละครที่เมื่อสามนาทีก่อนยังไม่รู้จัก

ถ้าก่อนร้องตัวละครโกรธ และหลังร้องเรารู้เพียงรายละเอียดเพิ่มขึ้นว่าเขาโกรธแค่ไหน เพลงก็ยังทำหน้าที่ใกล้กับการขยายอารมณ์มากกว่าการสร้าง dramatic action หลายช่วงของ เมืองมารยา ให้ความรู้สึกแบบนี้กับผม เสียงทำงาน โชว์ทำงาน แต่ตัวละครยังอยู่ใกล้จุดเดิม เมื่อนำมารวมกับบทที่มีเส้นเรื่องจำนวนมาก จึงเกิดสภาวะประหลาดคือบนเวทีมี stimulation แทบตลอด แต่ dramatic tension ไม่ได้เพิ่มตามปริมาณของสิ่งที่เกิดขึ้น

ผมคิดว่านี่อธิบายช่วงที่ตัวเองวูบหลับได้ดีที่สุด ไม่ใช่เพราะเวทีไม่มีอะไรให้ดู แต่เพราะผมไม่ได้ผูกความสนใจไว้กับความต้องการของใครแน่นพอ

นักแสดงไม่ใช่ปัญหา

สิ่งที่ทำให้ทั้งหมดนี้น่าเสียดายมากขึ้นคือ นักแสดงมีพลังพอสำหรับตัวละครที่ลึกกว่านี้ แพท สุธาสินีมีอำนาจบนเวทีชนิดที่เพียงแค่ยืนอยู่ก็ทำให้เราเชื่อได้ว่าเพียงดาวผ่านวงการนี้มานานพอจะรู้ว่าห้องไหนต้องเดินเข้าอย่างไร คนไหนต้องมองแบบไหน และเมื่อใดไม่จำเป็นต้องพูดอะไร

อแมนด้า ออบดัม มี presence ที่เหมาะกับดีนี่ เธอเล่นเสน่ห์ ความทะเยอทะยาน ความน่าหมั่นไส้ และความไม่น่าไว้วางใจได้ในคนเดียวกัน สิ่งที่ยังขาดสำหรับผมไม่ได้อยู่ที่เธอเล่นไม่ถึง แต่อยู่ที่บทไม่ได้ให้เส้นทางภายในที่หนักพอให้ทุกด้านเหล่านั้นต่อกันเป็นคนคนเดียว นักแสดงคนอื่นก็ช่วยทำให้หลายฉากมีชีวิต และเส้นคนรุ่นใหม่มีจังหวะที่ดูเพลินจริง

แต่ performer เติมเนื้อให้ฉากได้เท่านั้น นักแสดงไม่สามารถสร้าง causality ของชีวิตทั้งชีวิตแทนบท ถ้าฉากหนึ่งให้ตัวละครรัก อีกฉากให้เกลียด และอีกฉากต้องการให้ความสูญเสียเปลี่ยนเขา บทต้องทำให้เรารู้ว่าคนคนเดียวกันเดินจากจุดหนึ่งไปอีกจุดอย่างไร ถ้าตรงกลางหาย นักแสดงต้องใช้พลังข้ามช่องว่างนั้นเอง และคนดูบางคนอาจข้ามตามไปได้ ผมข้ามตามไปไม่ได้ทุกครั้ง

ความผิดหวังของการตีความใหม่

ผมไม่ได้เดินออกจาก เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล ด้วยความรู้สึกว่าเสียเวลาดู มันมีฉากที่สนุกจริง มีมุกที่ทำงาน นักแสดงหลายคนดูเพลิน เพลงหลายเพลงฟังได้ และการได้เห็นจักรวาลของละครที่เคยอยู่ในโทรทัศน์กลับมามีร่างกายอยู่ตรงหน้าเป็นประสบการณ์ที่มีความหมายในตัวมันเอง แต่ผมผิดหวังพอสมควร ไม่ใช่เพราะมันไม่เหมือนต้นฉบับ ตรงกันข้าม ผมอยากให้มันไปไกลกว่าต้นฉบับเสียด้วยซ้ำ ถ้าจะนำเพียงดาวกลับมา ผมอยากรู้จักผู้หญิงคนนี้ในส่วนที่ละครเก่าไม่เคยบอก ถ้าจะนำดีนี่กลับมา ผมอยากเห็นมากกว่าคำอธิบายว่าเธอมีปมอะไร ถ้าจะพูดเรื่องคนรุ่นใหม่ ผมอยากเห็นคู่จิ้น แฟนด้อม และชื่อเสียงทำงานเป็นระบบเศรษฐกิจและอำนาจที่เปลี่ยนชีวิตคน ไม่ใช่เพียงเครื่องหมายบอกว่าละครเรื่องนี้เกิดในปัจจุบัน

ถ้าจะทำให้เพียงดาวมีลูก ผมก็อยากให้การเป็นแม่เปลี่ยนแกนของตัวละครจนเราไม่สามารถจินตนาการเรื่องนี้ได้หากไม่มีลูกคนนั้นอยู่ ถ้าจะรื้อป้ากบเข้าไปอยู่ในแม่ดีนี่ ผมอยากเห็นความสัมพันธ์แม่ลูกที่มีประวัติหนักพอจะรองรับทุกคำที่สองคนนี้พูดใส่กัน การตีความใหม่มีความหมายเมื่อมันทำให้สิ่งที่เราคิดว่ารู้จักแล้วกลับไม่ง่ายเหมือนเดิม แต่ เมืองมารยา ในสายตาผมเพิ่มข้อมูลใหม่จำนวนมาก โดยที่เพียงดาวกับดีนี่กลับไม่ได้ซับซ้อนขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน โลกของเรื่องกว้างขึ้น แต่ตัวละครหลักของเรื่องกลับตื้นขึ้น

นี่เป็นความเห็นจากการดูของผมหนึ่งรอบ ไม่ใช่เหตุผลให้ใครไม่ควรไปดู และผมคิดว่างานแบบนี้ยิ่งควรดูด้วยตัวเอง โดยเฉพาะถ้าเคยมีความสัมพันธ์กับ มารยาริษยา หรือ เมืองมายา มาก่อน เพราะส่วนที่ผมรู้สึกว่าใกล้ parody คนอื่นอาจสนุกกับมันในฐานะการเล่นกับ nostalgia และส่วนที่ผมหา logic ไม่เจอ คนดูอีกคนอาจต่อมันเข้าหากันได้

แต่ผมคงไม่จบด้วยการบอกว่าทุกความเห็นถูกเท่ากัน เพราะนั่นไม่ใช่เหตุผลของการเขียนวิจารณ์ สำหรับผม ปัญหาของ เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล อยู่ตรงนี้จริง ๆ การกลับมาครั้งนี้มีโอกาสทำให้เราเข้าใจเพียงดาวและดีนี่มากกว่าที่ละครโทรทัศน์เคยทำไว้ มีทั้งเวลา ระยะห่างทางประวัติศาสตร์ และเครื่องมือของละครเวทีอยู่ในมือ สิ่งที่ผมได้กลับมากลับเป็นเรื่องที่ใหญ่ขึ้น สนุกขึ้นในหลายจุด และร่วมสมัยขึ้นในรายละเอียด แต่ไม่ได้ทำให้ผมรู้จักผู้หญิงสองคนนี้ลึกขึ้นเท่าที่หวัง

อีกเรื่องที่ผมคิดถึงหลังดูจบคือจำนวนคนดูในโรง ซึ่งในรอบที่ผมเข้าไปชมไม่ได้เต็มทุกที่นั่ง ผมไม่คิดว่าควรรีบสรุปว่าที่นั่งว่างหมายความว่าเรื่องไม่น่าสนใจ เพราะการตัดสินใจซื้อบัตรละครเวทีมีทั้งเรื่องราคา เวลา สถานที่ การตลาด และกลุ่มผู้ชมเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่ในอีกด้านหนึ่ง งานละครเวทีมีพฤติกรรมของตลาดบางอย่างที่ต่างจากสื่ออื่นอย่างชัดเจน ถ้างานหนึ่งทำให้คนดูรู้สึกว่าต้องชวนคนอื่นไปดูต่อ การบอกต่อสามารถทำงานแทนการโหมโปรโมตได้อย่างมีพลังมาก โดยเฉพาะช่วงหลังเปิดการแสดงไปแล้วที่คนเริ่มพูดถึงประสบการณ์จริงในโรง มากกว่าภาพประชาสัมพันธ์ก่อนเปิดม่าน

ผมเองเป็นคนหนึ่งที่ซื้อบัตรตั้งแต่เริ่มเปิดขาย ไม่ได้รอรีวิวหรือกระแสบอกต่อ เพราะอยากเห็นว่าการกลับมาพลิกบทเล่นร้ายของแพท สุธาสินี ซึ่งห่างจากเวทีละครเพลงไปนาน เมื่อมาประกบกับอแมนด้า ออบดัม นักแสดงที่มีทั้งภาพลักษณ์ ความสวย และ presence บนเวที จะพาเรื่องที่คนไทยจำนวนมากรู้จักอยู่แล้ว ความน่าสนใจสำหรับผมไม่ได้อยู่ที่ว่าจะมีฉากใหญ่กี่ฉาก หรือต้องมีเหตุการณ์อะไรเพิ่มเข้ามาเพื่อทำให้คนรู้สึกว่าคุ้มค่าบัตร แต่อยู่ที่ว่าจะทำอย่างไรให้เรื่องซึ่งในโครงสร้างพื้นฐานไม่ได้ซับซ้อนมาก กลายเป็นประสบการณ์ที่ใหญ่พอสำหรับเวทีขนาดนี้

โจทย์ยิ่งยากเพราะวัตถุดิบที่เลือกใช้ไม่ได้เป็นละครที่คนลืมไปแล้ว เมืองมายา เคยตอกย้ำการสร้างภาพจำจากการแสดงสดของนุสบา ปุณณกันต์ และคัทลียา แมคอินทอช มาแล้ว ขณะที่ มารยาริษยา ก็มีประวัติการสร้างใหม่หลายครั้ง พร้อมนักแสดงนำที่คนดูจดจำในแต่ละยุค ไม่ว่าจะเป็นลูกเกด เมทินี สินจัย เปล่งพานิช พิงกี้ สาวิกา หรือบี น้ำทิพย์ การหยิบสองเรื่องนี้กลับมาจึงไม่ใช่การเริ่มจากศูนย์ แต่เป็นการทำงานท่ามกลางความทรงจำของคนดูซึ่งมีภาพของตัวละครอยู่แล้วในหัว

ตรงนี้เองที่ผมไม่อยากให้คำว่า adaptation กลายเป็นข้ออ้างว่าอยากเปลี่ยนอะไรก็เปลี่ยนได้ เพราะการดัดแปลงที่น่าสนใจไม่ได้อยู่ที่จำนวนสิ่งใหม่ที่ใส่เข้าไป แต่อยู่ที่ว่าเรามองเห็นแก่นของงานเดิมชัดแค่ไหน แล้วใช้พื้นที่ใหม่พาแก่นนั้นไปถึงจุดที่ต้นฉบับยังไม่เคยไปถึงหรือเปล่า ยิ่งต้นฉบับเป็นงานที่มีคนรัก มีฉากจำ และมีนักแสดงหลายรุ่นเคยสร้างภาพจำไว้สูงเท่าไร ภาระของคนทำยิ่งหนักขึ้น ไม่ใช่เพราะต้องทำให้เหมือนเดิม แต่เพราะทุกการเปลี่ยนแปลงต้องมีเหตุผลพอให้คนดูยอมเดินตาม

ผมจึงไม่คิดว่าการทำละครเวทีขนาดใหญ่ควรเริ่มจากความกังวลว่า “ต้องมีฉากนี้ คนถึงจะมาดู” หรือ “ต้องเพิ่มเรื่องแบบนี้เพื่อให้ทันยุค” เพราะคนดูละครเวทีไม่ได้ซื้อเพียงรายการสิ่งที่จะได้เห็นบนเวที เขาซื้อเวลาหลายชั่วโมงที่ต้องนั่งอยู่กับคนเหล่านี้ ซื้อความเชื่อว่าการแสดงตรงหน้าจะพาเขาไปถึงบางอย่างที่ละครโทรทัศน์ จอมือถือ หรือคลิปสั้นให้ไม่ได้ ราคาบัตรจึงไม่ได้เพิ่มความคาดหวังเฉพาะเรื่องขนาดฉากหรือจำนวนเพลง แต่มันเพิ่มความคาดหวังต่อความแม่นของบทและความเข้มข้นของประสบการณ์ทั้งหมดด้วย

ละครโทรทัศน์กับละครเวทีทำงานกับคนดูคนละแบบ โทรทัศน์ยังมีพื้นที่ให้เรื่องทอดออกไป มีเวลาให้ตัวละครค่อย ๆ สะสมรายละเอียด และถ้าบางตอนอ่อน คนดูก็ยังสามารถกลับมาในตอนต่อไปได้ แต่คนดูละครเวทีนั่งอยู่ในพื้นที่เดียวกับนักแสดงตลอดเวลาที่การแสดงเกิดขึ้น ถ้าความสนใจหลุด มันหลุดตรงนั้นเลย ไม่มีการตัดต่อ ไม่มี close-up มาช่วยบอกว่าควรมองอะไร และไม่มีตอนหน้าไว้แก้ความสัมพันธ์ที่บทสร้างไม่ถึงในคืนนี้

นั่นทำให้สิ่งที่ดูเหมือนเล็กในบทกลับสำคัญมากบนเวที การตัดสินใจของตัวละครต้องพอให้เชื่อ ความสัมพันธ์ต้องมีประวัติอยู่ข้างหลังคำพูด และฉากที่กินเวลาออกไปต้องคืนอะไรบางอย่างให้เรื่อง ถ้าไม่เช่นนั้น ต่อให้มีนักแสดงที่เก่ง ฉากใหญ่ เพลงจำนวนมาก หรือทีมเขียนบทหลายคน สิ่งเหล่านั้นก็ไม่สามารถทดแทนความรู้สึกที่คนดูต้องเชื่อว่า คนตรงหน้ากำลังเป็นมนุษย์จริง ๆ ได้

สำหรับผม นี่คือสิ่งที่ เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล ยังไปไม่สุด เมื่อเทียบกับโอกาสที่มีอยู่ในมือ

ไม่ได้ขาดชื่อที่คนอยากดู ไม่ได้ขาดนักแสดงที่มีแรงดึงดูด ไม่ได้ขาดต้นฉบับที่มีทุนทางความทรงจำ และไม่ได้ขาดประเด็นร่วมสมัยให้หยิบใช้ สิ่งที่ยังไม่แน่นพอคือการทำให้ทุกสิ่งเหล่านั้นกลับไปเสริมชีวิตของตัวละครหลัก แทนที่จะขยายพื้นที่รอบตัวพวกเขาออกไปเรื่อย ๆ

คนดูอาจซื้อตั๋วเพราะแพท สุธาสินี อแมนด้า ออบดัม หรือนักแสดงคนอื่นที่อยากเห็น เขาอาจซื้อเพราะชื่อ มารยาริษยา เพราะความผูกพันกับ เมืองมายา หรือเพราะอยากรู้ว่าภาพจำจากละครเก่าจะถูกนำกลับมาทำใหม่อย่างไร เหตุผลเหล่านี้มากพอจะพาคนเข้าโรงได้ แต่สิ่งที่จะทำให้คนเดินออกมาแล้วอยากบอกต่อว่า “ควรไปดู” ไม่ได้อยู่ที่จำนวน reference ความใหญ่ของฉาก หรือชื่อที่ปรากฏบนโปสเตอร์เพียงอย่างเดียวแต่สิ่งที่อยู่กับคนดูต่อหลังม่านปิดคือ ความเชื่อในสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นตรงหน้า ว่าความสัมพันธ์มีน้ำหนัก การตัดสินใจมีเหตุผล และแต่ละฉากพาเรื่องไปข้างหน้าโดยไม่ต้องอาศัยความหวือหวามาค้ำไว้ตลอดเวลา เมื่อสิ่งเหล่านี้แน่นพอ ฉากธรรมดาก็ทำงานได้ แต่ถ้ายังหลวม ต่อให้เวทีเต็มไปด้วยรายละเอียด คนดูก็อาจเห็นทุกอย่างโดยไม่ได้รู้สึกผูกพันกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง

คนที่สนใจ เมืองมารยา เดอะมิวสิคัล ควรไปดูด้วยตัวเอง เพราะละครเวทีควรถูกตัดสินจากประสบการณ์ในโรงมากกว่าความเห็นของใครคนหนึ่ง สำหรับผม สิ่งที่ยังติดอยู่หลังไฟเปิดไม่ใช่ว่าใครชนะใคร แต่คือความรู้สึกว่า งานชิ้นนี้มีโอกาสพาเรื่องที่เราคุ้นเคยไปไกลกว่าภาพจำเดิมมากกว่านี้ และมันยังไปไม่ถึงตรงนั้นเสียทีเดียว

---